Rock gjurmë

EDI VEDER, NJË IMAZH MBRESËLËNËS I ROK MUZIKËS..

Në vitin 1991, bendi Pearl Jam nxorri albumin e parë të titulluar “Ten”, i cili u vendosë në maje të toplistave me tekstet e tyre plot mllef. Me hitet e tyre si "Alive", "Evenflow" ,"Black,", “Jeremy” Bendi gjurmojë mllefin, depresionin dhe vrasjet, duke iu dhënë forcë gjeneratës pasive të adoleshentëve amerikanë ,e njohur si gjenerata X. Edi me një stil të veqantë, me anë të këngëve shprehtë revoltën dhe mllefin ndaj realitetit që mbizotronte.


Shkruan; Fazli Rrezja

Edward Louis Severson III Këngëtar, shkrues i këngëve, i lindur më 23 dhjetor 1964 në Evanston, Illinois. Me një jetë familjare plot trazira, Edi (i cili morri mbiemrin e vajzërisë së nënës së tij), filloi të mirret me rok muzikë në moshën adoleshente.





Ai në veqanti ishte i ndikuar nga zhanri i bendeve pank rok : ” Sex Pistols”, “The Ramones”, ”Black Flag”dhe poashtu edhe nga bendi “U2”. Pasi debutoi së bashku me grupin nga San Diego“Bad Radio”, në vitet e tij të njëzeta, ai iu bashkua Bendit ”Pearl Jam” në vitin 1990.

Bendi (qe morri emrin prej recelit të famshëm të bërë nga gjyshja e Edit)përbehet nga gitaristi Stone Gossard, basisti Jeff Ament, Mike McCready ne kitarë,Dave Krusen daulle dhe Eddie Vedder vokalist.
I vendosur në qytetin e Seattle, Pearl Jam udhëheqte kontigjentin e artistëve të zhanrit “grunge”, duke sjellur këtë zhanër përballë Kulturës rinore Amerikane.

Në vitin 1991, Grupi nxorri albumin e parë të titulluar “Ten”, i cili u vendosë në maje të toplistave me tekstet e tyre plot mllef. Me hitiet e këngëve të tyre si "Alive", "Evenflow" ,"Black,", “Jeremy”. Një vargë nga kënga e tyre “Garden”:


“..I will walk...with my hands bound (..unë do të ec… me duar të lidhura
I will walk..with my face blood do të ec ….me fytyrë të përgjakur
I will walk..with my shadow flag do të ec …me hijën time të varur
Into your garden,garden of stone..yeah… e të hy në kopshtin tënd të gurtë…)


Bendi gjurmojë mllefin, depresionin dhe vrasjet, duke iu dhënë forcë gjeneratës pasive të adoleshentëve ,e njohur si gjenerata X. Duke vazhduar anti-rrymën e tyre, Pearl Jam refuzoi të bëjë ndonjë klip për këngët e tyre të albumit të dytë, i cili doli në vitin 1993 me paraqitjen e daullxhiut të ri Dave Abbruzzese.

Turneu i bendit u anulua, kur hyri në një betëj të nxehtë me kompanin a shitjes së biletave”Ticketmaster” për shkakë të cmimit të lartë të biletave. Kjo mosmarrveshje,në vitin 1995 është rregulluar kur”Ticketmaster, është ballafaquar me departmentin e drejtësis. Albumi i tretë i bendit”Vitalogy”, duke u paraqitur prapë me një daullxhi të ri ,, kësaj radhe antari i bendit ”Red Hot Chili Peppers” Jack Irons.

Sikurse edhe dy albumet e mëhershme edhe albumi i tretë shumë shpejtë u ngjitë në majet e toplistave muzikore. Pearl Jam, morri pjesë në turneun evropian më 1995, së bashku me këngëtarin Neil Young. Turneu ishte aq i suksesshëm sa bendi bashkëpunoi me Nil Jongun për nxjerrjen e albumit të vitit 1995 “Mirror Ball”.

Me një profil relativishtë më të ulët, Pearl Jam vazhdoi të nxjerr albume kah fundi i viteve 90-ta, që janë pritur mirë, ku përfshihen albumet “No Code”më 1996-të, “Yield” dhe albumin “live”, ”On Two Legs” më 1998-të,dhe”Binaural” në maj të vitit 2000.ndërsa në 2003-tën me albumin “Riot Act” dhe tash në kohët e fundit para disa muajsh ka nxjerrur këngën”Man of the Hour”.

Aroma e trendafilit amerikan

NORMA JEANE MORTENSON- MERLIN MONRO


“DUA TË PLAKEM, PA NDONJË MASKIM TË FYTYRËS …DUA TË KEMË GUXIMIN, TË JEMË LOJALE NDAJ FYTYRËS QË KAM KRIJUAR. NDONJËHERË MENDOJ, SE DO TË ISHTE LEHTË T’I SHMANGEMI PLEQËRISË, TË VDESIM TË RI! POR ATËHERË KURRË NUK MUND TA KOMPLETONIM JETËN TONË, APO JO? ATËHER KURRË NUK MUNDEMI TA NJIHNIM VETVETËN, SI NJË KARAKTER TË PLOTË?”

shkruan:Fazli Rrezja

Kariera e Merlin Monros, ka zgjatur gjatë një periudhe 16 vjeçare. Ajo ka bërë 29 filma , 24 prej të cilëve në tetëvjeçarin e saj, të parë të karierës.
E lindur më 1 qershor, të vitit 1926, në Los Angjellos, me emrin Norma Jeane Mortenson.

Nëna e saj ka qenë Gladys, ndërsa ajo kurrë nuk e ka kuptuar për identitetin e babait të saj. Për shkak të jo stabilitetit mental të nënës së saj dhe për arsye se ajo nuk ishte e martuar në atë kohë, Merlini është dashur të vendoset në shtëpinë e Albert dhe Ida Bolender, ku ka jetuar shtatë vitet e para të jetës së saj.

"Ata ishin mjafte te ashper...nuk kan dashur te me lendojne ... por, ky ka qene religjioni i tyre.. ata me kane rritur me vrazhdesi"

Në vitin 1933, Merlini ka jetuar për një kohë të shkurtë me nënën e saj. Por nënës së saj Gladys, filluan ti paraqiteshin shenjat e depresionit mental dhe në vitin 1934 u pranua në shtëpin përkujdesëse në Santa Monika. Greis Mek’ki, një mike e afërt e nënës së saj u përkujdes për Merlinin. Greis u martua në vitin 1935, dhe për shkak të vështirësive financiare, Merlini u vendos në jetimore, nga shtatori i vitit 1935 deri në qershorin e1937-ës.

Përkundër kësaj Greis, vazhdimisht e ka vizituar merlinin dhe i ka ndihmuar. Në shtator të vitit 1941, Merlini, prapë filloi të jetonte me Greisin, ku edhe ka takuar Xhim Dohertin, i cili ishte pesë vite më i vjetër se Merlini, dhe Greis insistoi që ajo të martohej me të, martesë që ndodhi me 19 qershor të vitit 1942. Bashkëshorti i saj Doherti Dougherty, iu bashkëngjit marinës në vitin 1943, dhe në vitin 1944 ai u dërgua jashtë vendit.

Merlin, përderisa ishte duke punuar në fabrikën e inspektimit të parashutave, është fotografuar nga ushtria, si një promovim i gruas që përkrahë dhe kontribuon në luftë. Njëri nga fotografët, Deivid Konover, ka kërkuar nga ajo që të bëjë fotografi të tjera me të. Në pranverë të vitit 1945, ajo shpejtë filloi të bëhej e njohur si”Ëndrra e fotografeve”, ku edhe është paraqitur në 33 ballina të revistave vendore.

Në vjeshtë të vitit 1946, ajo është vendosur, për tu divorcuar, duke thënë më vonë

"Martesa ime nuk me bente te ndihem e pikelluar ... por, as te lumtur. Une dhe bashkeshorti im mezi i flisnim njeri tjetrit...kjo ngjante sepse ne nuk kishim asgje per ti thene njeri tjetrin. Gati sa nuk vdisja nga monotonia".

Më 23 korrik, të vitit 1946, ajo ka nënshkruar kontratën me studion “Twentieth Century-Fox Studios”.Ajo zgjodhi mbiemrin e nënës së saj Monro. dhe pas kësaj ajo është quajtur Merlin Monro, nga të gjithë adhuruesit e saj. Ajo kishte një rol të vogël në filmin “Scudda-Hoo! Scudda-Hay!”, pastaj ajo është larguar si përformuese me kontratë. E ripunësuar në vitin 1948, Merlin, ka kënduar këngën e parë në filmin“Ladies of the Chorus”. Xhoni Haid, nga agjensioni “William Morris”në vitin 1949, u bë mentori dhe dashnori i saj. Poashtu në këtë vit Merlini ka pranuar të pozoj e zhveshur për kalendar.Një fakt që më vonë është përzier spekulime në karrierën e saj të super yllit.

"Holivudi eshte nje vend , ku puthja paguhet me mijera dollare ndersa shpirti vetem 50 cent".

Aktrimi i saj i parë serioz, erdhi në vitin1950, ku ka pasur një rol të vogël por të rëndësishëm në filmin “The Asphalt Jungle” dhe nga i cili ka pranuar kritika pozitive. Filmi”Clash By Night” në vitin 1952 i sollën asaj lavdata të shumta. Roli kryesor i parë i saj ishte në filmin “Don't Bother to Knock”. Marlini e takoi Xho DiMagjion në fillim të viteve 1952, ajo ishte 25 ndërsa ai 37vjeçarë. Xho, ishte larguar nga Bejzbolli, dhe shprehu dëshirën për t’u takuar me yllin e famshëm.


Në vitin 1952, Merlini, filloi të xhironte filmin “Niagara” së bashku me Xhozef Koten, film që e vendosi famën e saj, pas filmit tjetër të madhë “Gentlemen Prefer Blondes”. Ajo dhe Xhejn Rasell kanë nënshkruar emrat e tyre dhe kanë vendosur duart dhe këmbët në cementin e lagësht, në Bulevardin e Holivudit , para teatrit kinez. Më 14 janar Xho dhe Merlin, u martuan ,Xho ishte një tip xheloz dhe nuk ka qenë i dhënë pas famës. Ai ka dëshiruar një amvise, jo një yll të madhësis së saj .. martesa ishte në telashe qysh nga fillimi.

“E kam ditur se i takoj publikut dhe botes. Jo, sepse isha e telentuar ose e bukur, por, per shkak se une kurre nuk i kam takur dikujt tjeter".

Më 29 maj, ajo filloi të xhironte filmin ”There's No Business Like Show Business”.Gjatë verës ajo ishte sëmurë nga bronhitisi dhe anemia. Për herë të parë, shfaqen efektet e marrjes së pilulave të gjumit, gjatë viteve të fundit.. Shpesh e përgjumur, e lodhur dhe duke qarë gjatë aktrimit. Në vjeshtën e vitit 1954 ajo ndahet nga Xhou dhe më vonë divorcohet. Në fillim të1955, Merlini, prapë kthehet ne Nju Jork, dhe i bashkëngjitet studios së aktorëve, për të ndjekur hapat e një aktoreje serioze. Aty takohet me Li Strasberg. Strasberg dhe familja e tij kanë luajtur një rol të rëndësishëm në jetën e saj.v Ajo njihet me Artur Millerin dhe pastaj pason martesa e tyre një vit më vonë.

Për Merlin Monron, Milleri paraqiste një teatër serioz dhe një intelekt atraktiv. Ndërsa për Millerin ajo, ishte një premtim i madhë, fenomen dhe një aktore mahnitëse. Ajo u kthye në hollivud në shkurt të vitit 1956, pas një vit mungese, në filmin ”Bus Stop”. Pas përfundimit ajo u kthye në Nju Jork në qershor, poashtu u kthye edhe Milleri. Ata u martuan më 29 qershor, në Nju Jork. Pastaj shkuan në Londër, kështu që Merlini, mund të fillonte ne filmin “The Prince and the Showgirl”, së bashku me Laurens Oliver. Bashkëshorti i saj fillon të dyshoj në martesë. Sidni Skolsky thotë


Filmi “Bus Stop”, u paraqit në Londër në tetor të vitit 1956, me plotë lavdata për bukuroshen. Merlin Monro, u kthye në Holivud serish në vitin 1958, për të bërë filmin “Some Like It Hot”, së bashku me aktorët Xhek Limon dhe Toni Kërtis. Shëndeti i saj filloj të keqësohej, për shkak të varësisë së saj në drogë dhe përfshirjes në martesa që nuk i sillnin lumturi. Ajo shpesh vinte në xhirime vonë, dhe nuk ishte në gjendje ti kujtonte tekstet .Filmi tjetër “Let's Make Love” ka dëshmuar të jetë një film i jashtëzakonshëm, me një publicitet të aferës së saj me aktorin Iv Montan.


"Unë vonohem në takimete e punës…….ndonjëherë, edhe për dy orë.Kam tentuar të ndryshoj këtë mënyrë, por gjërat që më bëjnë të vonohem janë shumë të fuqishme dhe shumë eksituese”.


Në vitin 1960, asaj i është përcaktuar një terapi intenzive, nga Dr Ralf Grinson, një psikanalist i yjeve të holivudit. Në nëntor të vitit 1960, një ditë pas përfundimit të filmit “The Misfits”, aktori Klark Gebëll, ka pasur sulm në zemër dhe ka vdekur më 16 nëntorë. Merlini ndjente një masë të fajësis duke thënë se “ a kam lënë të më pres për orë të tëra, në atë film”. Merlini u divorcua me Artur Millerin, në janar të vitit 1961, në muajin e njëjtë kur është paraqitur edhe filmi “The Misfits”. Edhe një martesë dështoi.


"Miller eshte nje njeri dhe shkrimtar i mrekullueshem, por, nuk kishte qene e shkruar qe une te jem gruaja e tij e ai burri im”.

Në vitin 1961, Merlini bleu një shtëpi në Brentvud, Los Angjellos. Psikanalisti i saj Grinson, e këshilloi të merrte një ndihmëse e cila quhej Murrei e që dyshohej se ajo ishte “spiune” e mjekut i cili dita ditës kontrollonte jetën e Merlinit. Afera me Xhon F.Kenedin, filloi në fund të vitit1961. Në festën e ditëlindjes së Presidentit në Madison Square Garden, më 19 maj të vitit 1962, ku ajo ka kënduar këngën tash të njohur ”Happy Birthday”,atribut ndaj presidentit.

Prokurori i përgjithshëm Bob Kenedi, po ashtu ka pasur aferë me Merlinin në periudhën para vdekjes së saj. Merlin, filloj produksionin e filmit "Somethings Got to Give", në prill të vitit 1962. Shumë është përfolur për paaftësinë e saj, për përformimin dhe udhëtimin në Nju Jork, në ditëlindjen e presidentit…por, sëmundja e saj është vërtetur dhe kështu që asaj i është dhënë leja nga studio, të udhëtoj për në Nju Jork.

Merlin, është takuar me Xho DiMagjion dhe ata janë pajtuar të rimartohen serish. Data ishte caktuar për 8 gusht të vitit 1962. Studio “FOX” e ripunëson atë me 1 gusht, për të kompletuar filmin "Somethings Got to Give",natyrisht, këto ngjarje nuk rrodhën ashtu siq ishte paraparë, për shkak të vdekjes së saj të parakohëshme me 5 gusht 1962. Shumë është spekuluar për ngjarjen që lidheshin me vdekjen e saj. Por pamarrë parasysh shkakun…. Kjo nuk është dukur si një vetëvrasje. Por, Sasi e tepruar e dozës së narkotikëve apo vrajse e planifikuar nga dikush tjetër.

Varrimi i saj është bërë nga DiMagjio, i cili nuk ka ftuar askend nga Holivudi as edhe shtypin, por vetëm disa disa miqë të afërt dhe kusherirë. Duke ju referuar të paftuarve se “ata e vetëm se e kanë lënduar, Merlinin”, për 20 vite me radhë Xho, ka dërguar lule çdo javë, mbi varrin e legjendës, Merlin Monro, Karakteri i plotë i së cilës mbeti i pazbuluar në tërësi.

Shqiptaret & Religjioni

veshtrim i kapitullit: Religjioni

Albania- The rock garden of South Eastern Europe – Faik Konica



Shkrimin për historinë e identitetit te religjionit në Shqipëri, Faik Konica, e nis duke thënë se zakonisht pasardhësit i vënë nga një etiketë çdo shekulli të kaluar ndërsa bashkëkohësit duke u gjendur në këtë vorbull të ngjarjeve nuk përkojnë me perspektiven e domosdoshme, për të përmbledhur tiparin karakteristik të kohës së vet.

shkruan;Fazli Rrezja

Ai këtë e thotë duke kritikuar një film të shkurtër mbi Shqipërinë që kishte arritur në Uashington në vitin 1936 e që potenconte se Shqipëria ishte vend mysliman.
Këtu ai kritikon mediat, filmin, që nëpërmes kinemasë në këtë rast ka paraqitur një pamje të rrejshme duke u munduar që të pavërtetën ta bëjë më të pabesueshme.

Shqipëria, nuk është vend mysliman, thotë Konica. Shqipëria është vend i tre religjioneve është vend i myslimaneve, i krishterëve dhe ortodoksëve.

Nën sundimin osman, shqiptarët mysliman ishin në spikamë, ndërsa të krishterët mbetën nën hije , dhe kjo gjë sikur krijonte përshtypjen në botë se ky vend ishte islamik.

Me zgjimin e kombeve në Evropë në kohën kur elokuenca e Gledstonit kishte filluar kundër turqve një lëvizje të ngjashme me kryqëzatat në mesjetë- Grekët dhe Serbet, nuk kanë humbur kohë të përfitojnë nga ngatërrimi i religjionit me kombësinë.
Për grekët, Konica thotë se ata kurrë nuk e kanë kuptuar domethënien e kombit, duke menduar se religjioni është hallka e tyre e përbashkët. ”Marrëdhëniet në mes shqiptareve mysliman dhe të krishterë ishin shume me miqësore se sa marrëdhëniet e shqiptarëve me turq”, ka thënë Finlay.

Konica, thotë se grekërit nuk mund të kuptonin se si bullgarët , që ishin ortodoks, të mos ishin grek, por, dëshironin të ishin të pavarur. Për më shumë rreth grekëve mendjengushtë për religjionin si dhe profkat dhe barbarit e tyre kundër viseve shqiptare Konica ka shkruar në shkrimin e titulluar “Ju rrëfej Grekërit”

Për letrat e shkruara për religjionin e shqiptarëve të Mary Wortly Montagu, e gruaja e ambasadorit britanik në Stamboll në vitin 1716, Konica thotë se kishin gabime të qarta pasi që ajo nuk kishte mundur të kuptonte thellë këto cilësi fetare shqiptare. letrat u botuan pas vdekjes së saj dhe bënë nam duke nxitur njerëz të tjetër siç ishte edhe Xhorxh Gordon Bajroni.

Bajroni, thoshte për shqiptarët “Grekët mezi i marrin për të krishterë, e turqit mezi për mysliman, ata janë një përzierje e të dy feve , e nganjëherë e asnjërës”

Ndërsa bashkëkohësi i tij , kleriku anglikan T.S Hughes është më i qartë thotë Konica, ai thoshte se “Shqiptari muhamedan nuk është më besnik ndaj dokeve, riteve dhe ceremonive me ligjin e ri se sa me atë të vjetrin. Ai shpesh e merr për grua ndonjë të krishterë , djemtë i qon në xhami, kurse të bijat le të vejnë në kishë me të ëmën ‘ ndërsa ai herë vete në Xhami e herë në Kishë”.

Qysh në kohërat më të hershme të pushtimit turk, në Shqipëri ishte krijuar një zakon vendas që rregullonte pozitën e burrit të gruas dhe fëmijëve në martesa të përziera.

Përkundër kësaj, Konica shton se shënimet e mjegullta e të plotësuara me trillime mjeshtërore, mbi gjenden e dikurshme dhe të tashme religjioze në Shqipëri, kërkojnë patjetër një rivlerësim të përpiktë. Ai në këtë shkrim po ashtu pasqyron religjionin e para krishterë të vendit, duke potencuar veprën më moderne mbi çështjet e ndryshme ilire, hulumtimet e bëra në këtë fushë deri në vitin 1931, nga studiuesi gjerman Dr.M Fluss.

Sipas këtyre hulumtimeve thuhet se feja e ilirëve nuk dallonte rrënjësisht nga religjioni i romakëve. Po ashtu ai përmend në këtë shkrim emrat e perëndive që adhuronin ilirët.

Feja e vjetër u ruajt në shumë pjesë të Ilirisë deri në shek e katërt të epokës së krishterë, ekzistojnë disa doke pagane që kanë gjallëruar në Shqipërinë bashkëkohore si psh: zbukurimi i dyerve, dritareve me lule e gjemba ne ditën e parë të pranverës. Pastaj beja në diell, e hënë , në mal e krua.

Predikimi i ungjillit në Iliri daton nga shekulli i parë i epokës së krishterë dhe këtë e ka bërë ndonjëri nga apostujt e atëhershëm. Selia episkopale e Shkodrës , kryeqytet I Ilirisë, qe themeluar në vitin 385 dhe kishte një jetë të vazhdueshme prej afro 1500 vjet, ndërsa në vitin 1867 u ngrit në shkallën e kryepeshkopatës.
Kur në vitin 379, pas Krishtit, perandoria romake u nda në dy pjesë, Iliria politikisht mbeti në gjysmën lindore të perandorisë. Për kah religjioni mbeti drejtpërdrejt nën kishën e Romës me kryepeshkopin e Selanikut si vikar i Papës.

Gjatë luftës së freskave me 726, kur perandori Leoni III urdhëroi shkatërrimin e figurave kishtare në të gjitha kishat anembanë perandorisë, atëherë Papë Gërguri, ju përgjigj me shkishërimin të ikonoklastëve ose figurthyesve. Këtij sulmi perandori ikonoklast më 723 ju përgjigj duke tërhequr Kalabrinë, Sicilinë, Kretën dhe Ilirinë nga juridiksioni i Papës dhe duke e vënë nën autoritetin e Patriarkut të Kostandinopojës .

Gjatë shekujve të ardhshëm gjendja fetare në Shqipëri pësoj ndryshime nga luftërat politike në mes të lindjes dhe perëndimit. Shkizma apo ndarja e vitit 1054 ndërtoi një model gati tërë Evropën juglindore, Shqipëria , pos një pjese të vogël në veri që ishte dhe mbeti katolike, u vu nën juridiksionin e perandorisë lindore, politikisht dhe fetarisht. Me shkatërrimin e perandorisë bizantine në vitin 1453, Shqipëria ndonëse ende luftonte kundër turqve me udhëheqjen e Skënderbeut, ajo mbeti formalisht nën juridiksionin e kishës ortodokse lindore.

Nën këtë juridiksion besimtarët ishin të terrorizuar dhe të detyruar të ushtroni fenë e tyre në gjuhën greke. Kështu që elementet jogreke në perandori nxitën filluan të vrisnin mendjen e tyre, se më mirë do të ishte të përqafonin fenë e pushtuesve se sa të shtypeshin mes dy gurëve të mullirit, njëri politik e tjetri fetar.
Shqiptarët edhe pse u bënë ballë luftërave turke për afër 25 vite, ata ishin të parët që përqafuan fenë islame në një numër të madh.

Në fundin e shek 18 ndërrimi i fesë pothuajse kishte marrë fund , si rezultat në Shqipëri tash kemi 70% mysliman, 20 % ortodoks dhe 10% katolik.

Kalimi i shqiptarëve nga njëra fenë tjetrën mund të mbështetet në faktin se ishin numerikisht njësia më e vogël racore mes popujve armiq, në njërën anë nga sllavët dhe grekët nga ana tjetër duke zgjedhur fenë e pushtuesit dhe duke fituar prestigj politik dhe ushtarak në perandori thotë mendimtari i shquar Faik Konica
Shqipëria qe vendi i fundit në Evropën juglindore që u nënshtrua nga turku dhe vendi i fundit që fitoi lirinë e saj

Rreth ndërrimit masiv të fesë të paraardhësve të shqiptarëve në fenë myslimane janë dy mendime që qarkullonin nëpër kafenetë e Shqipërisë. Sipas njërit mendim sikur shqiptarët ti kishin qëndruar fesë së të parëve të tyre, sot do të ishin vendi më i gjerë dhe do të ishin të parët që do të çliroheshin nga zgjedha turke. Ndërsa, mendimi i dytë është se sikur ata të kishin mbetur të krishterë do të ishin shkrirë tërësisht nga fqinjët e tyre.

Por autori i njohur, Konica, e përfundon këtë shkrim duke thënë se historia nuk zhbëhet kurrë dhe për t’u marrë më tutje me këto çështje duket të jetë një punë e kotë.
---------------------------------------------------------------
Referencat që autori ka përdorur:

- Lady Mary Wortley Montagu. Letters and Works, Lord Wharncliffe, bot, Filadelfi, 1837, vëll fq 252.

-Lord Byron, Works,Thomas Moore, bot, Londër1832, vëll VIII, fq 113

-T.S.Hughes,Travels in Greece and Albania, Londër, 1830, bot i dytë, vëll II, fq 105.

-H.F. Tozer, researches in the Highlands of Turkey, Londër, 1869. vëll i parë fq 206.

-Edward Gibbon, Decline and the Fall of the Roman Empire, J.B Bury, bot. V, Londër , 1923, vëll V fq 256

- William Davis, A Short History of the Near East, Nju Jork, 1922. fq 211, 214

Diskursi poli(e)tik

GOGOLI DHE USHTA

Solana mund ta ketë njohur “gogolin” dhe mund të ketë rënë në gjendje asfiksie politike për shkak të tij, por ai nuk mund të mos ballafaqohet me një politikë aktive brenda strukturave vendimmarrëse ndërkombëtare. Heshtat do të përthyhen, sidoqoftë.


shkruan;Vehbi Miftari


1.
Së paku në nivel zyrtar, argument për shtyrjen e përcaktimit të statusit final të Kosovës, sipas Havier Solanës, është përdorur ndërlidhja (“input”-i) që kushtetuta-referendumi-zgjedhjet në Serbi kanë me këtë proces, por sheshazi ajo është e ndërlidhur, sikur thuhet, me “gogolin serb”: frikën nga marrja e pushtetit në Serbi nga radikalët. Kjo frikë vjen më momentin e miratimit të kushtetutës serbe, e cila Kosovën e njeh si pjesë të territorit shtetëror të Serbisë. Nga një pikëshikim moral ose etik, si të doni quajeni, kjo është thikë prapa shpine për të gjithë ata përfaqësues institucionalë dhe politikë gjithandej (madje edhe në SHBA), të cilët insistojnë që procesi të zhvillohet sipas dinamikës së paraparë nga Grupi i Kontaktit.

Madje, jo vetëm kaq. Të krijosh një paralele të tillë mes zhvillimeve politike në Serbi, të legjitimosh frikën nga gogoli radikalist (pa i kërkuar shkaset pse ai ekziston atje) dhe të pranosh (a nuk është heshtja një lloj i pohimit?), të pranosh, pra, që në Evropën e shekullit XXI të miratohen kushtetuta të tilla që haptas prejudikojnë përkatësinë shtetërore dhe administrative mbi një territor, është më tepër se humbje e kredibilitetit politik karshi qytetarit, të cilit i kërkohet vazhdimisht që të jetë pjesë e integrimeve, ndërkohë që i rikujtohet se ndarja është dimension real i jetës së brendshme të kësaj strukture. Ky nuk është interpretim i plotë sidoqoftë.

2.
Jo vetëm nëse qëndrimin e z. Solana e shikojmë nga një pikëshikim etik, por edhe në perspektivën e kontratës politike evropiane, përfaqësues i së cilës është vetë mjekërthinjuri spanjoll, njeriu nuk mund të mos pyes: a mos “gogoli” serb është shndërruar në gogol përmasash evropiane, i cili është përcaktues për kahet e zhvillimeve politike brenda kësaj strukture? A mos ballafaqimi për më shumë se 10 vite me regjimin e egër të Milosheviçit, dhe më pas me strukturat qeveritare të cilat në esencë nuk kanë shënjuar asnjë ndryshim esencial nga ajo politikë, se paku jo në raport me fqinjët, ka ndikuar që institucionet evropiane të hipnotizohen nga “represionit politik” dhe veprimet pasuese të mos jenë veçse pasuese të një gjendjeje të amullisë së plotë?

Ndryshe, si është e mundshme që përfaqësuesi për politikë të Jashtme të BE-së të ndikojë në të njëjtën kohë edhe në krijim të tensioneve politike jo vetëm në raport me qytetarët e Kosovës, por edhe me një pjesë të bashkësisë ndërkombëtare, duke përfshirë këtu edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të cilat në disa prononcime të zyrtarëve të administratës shtetërore ose të instituteve të ndryshme, kanë shprehur qartë qëndrimin e vendit të tyre se ata dëshirojnë që procesi të përfundojë deri në fund të këtij viti? Nëse Solana nuk është i hipnotizuar, atëherë a mund të jetë ai hipnotizuesi më i madh brenda Bashkimit Evropian?

3.
Le të supozojmë se Solana ( i cili përfshihet brenda një mekanizmi shumë më të gjerë të vendimmarrjes) ka vlerësuar drejt situatën kur ka kërkuar shtyrjen. Por, a mund të jetë një pretendim i drejtë edhe nëse është në kundërshti me parimet e njohura dhe të pranuara ndërkombëtarisht, duke e përfillur “yshtjen serbe” për ta përfshirë Kosovën në kushtetutën e re të Serbisë, sikur ajo të ishte leva me të cilën do të hapeshin portat e parajsës? Unë nuk besoj se Solana mund të jetë tumirës i një politike të verbër nacionaliste (edhe nëse sharmi i tij politik mund t’i hipnotizojë mendjet dritëshkurtra të politikanëve në Bruksel ose nëpër vendet e veçanta të BE-së).

Vogëlsinë e deklarimeve të tij nuk duhet parë vetëm në dimension të vogëlsive të disa strukturave të BE-së, sepse ajo nuk është krejtësisht e tillë. Sprova për të, mbase, do të mund të ishte një pyetje retorike: A është deklarata e tij mishërim (ose kompromis, si të doni quajeni) me Rusinë apo me Serbinë? Ose, a mund të tumiret qëndrimi i tij e të mos krahasohet me diplomacinë aktive ruse në refuzimin e çfarëdo vendimi i cili, sikur tha ministri i Jashtëm rus, Sergej Lavrov, “do të merrej pa marrëveshje të Prishtinës me Beogradin!”?

Një vështrim më realist i konstelacioneve politike ndërkombëtare nuk ka se si të mos tërheq një linjë logjike mes frikës reale nga vetoja e Rusisë dhe koincidencës që paraqesin deklaratat (të përnjëhershme në kohë) mes Solanës e Ahtisrait, në njërën anë, si dhe ministrit Lavrov, në anën tjetër. Solana mund ta ketë njohur “gogolin” dhe mund të ketë rënë në gjendje asfiksie politike për shkak të tij, por ai nuk mund të mos ballafaqohet me një politikë aktive brenda strukturave vendimmarrëse ndërkombëtare. Heshtat do të përthyhen, sidoqoftë.

Poezi - Fazli Rrezja

                     

U ZHYTA NË OQEANIN TËND

U hodha ne oqeanin tënd

valë të pashpresa me morën në thellësi

frikën ma fshehën larg diku

dielli në horizont më mashtroi me ngrohtësi

U zhyta në oqeanin tënd

lodhë e këputur nga jeta

ledhatimet e valëve më përplasën shkëmbinjve

në një breg të humbur, vetën   gjeta    

--

JETA                                                                  

 Të kam thënë se i njëjti diell çdo mëngjes lind

Zogjtë sa herë që vinë sjellin gjallërinë

që me vete morën dikur

Por, kur engjujtë nisen në rrugën e tyre

marrin nga ne një copë të jetës

E dhembja ngadalë fiket

me nismën e këngës së re

dhe në ne lindin

mijëra dëshira

mijëra shpresa

për një jetë të re

---

Bishat ('99)

Fikni dritat sonte!

Erresira nuk sheh ne erresire

Britmat ne terr nuk njihen

Bishat ne gjysmen e erret te henes fshihen

Mbyllni dyert sonte!

Duar te pergjakura trokasin

Zera te cjerr therrasin

Ne gjume endrrat na vrasin

Fikni edhe henen sonte!

Gjahu kanibal ka filluar

Syte sme besojne

te shohin nje mengjes te aguar

Heshtni fjalet sonte!

Bishat mund te ju degjojne!

se neser ndoshta perdja bie 

dhe i vie fundi kesaj tragjedie

---

NJË DITË UNË S'DO TË JEM UNË

Një ditë do të kesh mall të më shohësh

por, atëherë do të jem tretur

nga horizontet e syve tu

Një ditë do të kërkosh fjalën time

por, atë e morri era

se ti nuk i dhe krahë

Një ditë do të kuptosh se kush isha unë

por, në mëngjesin e zbehur

s'besoj s mund të shihet dielli

Një ditë do të kujtosh ditët që patëm dikur

por, një puhizë e lehtë

mund të sjellë furtunë

Një ditë do të shëtisësh në një park

por, unë s'do jem aty

as si hije, e as si unë

---

LULJA

Pa dritë më lanë

rrënjët mu than

gjethet më ranë

të shkrete me lanë

me errësirë më vranë

Në këtë dimër të ftohtë

Ujitëm veç me lot

Pa ajër, pa emër, pa mot

---

Nanës

Kur fjalët mu sosen në buzë të dridhun 

E kur loti rrëke, mu shter në këta sy

 Atëherë shpirti pa nda filloi të rrah.

 Nanë, sa e trishtueshme kjo jetë pa ty

Kur drita e mëngjesit mi përpëlit sytë

E zani yt i ambël më kthjell përditë

 Atëherë zgjohna nga andrra pa i qel sytë.

 Nanë, athu te ti a asht natë a asht ditë?

Kur nata tinza m'i msheh yjet dhe hanën

E kur furtuna dritën e diellit ma mloj 

Athere prehni yt i zemrës vatër m'bahet

Nanë, veç n'zemrën tane unë pushoj

--- 

N'dash!

N'dash zgërdhiu, shaj e truj

N'dash rri mazun, mrrolu e shuj

N'dash l'sho pe, fjal mos i ban kuj

N'dash qen'ro i fort, shty e muj

N'dash argat, shko ne dhe t'huj

N'dash rri unt, veq buk e uj

N'dash ha mish, zi e gatuj

N'dash mushu men, m.. mos bluj

N'dash ha llaf, fjalt posht mos i gjuj

N'dash the qafen,t'hift vetja n'huj

N'dash kënaqu, kesh e kruj

N'dash e n'mos dash... !

se mas mrami sen si met kuj!

--

Gjurmet

Sa here qe rruges i qete ec

dhe ndonje melodi pamendueshem me tret

se c'ndjeje te me ndjekin ca hapa te lehte

dhe nje peshperitje e bute ne vesh me flet

"Mos humb gjurmet e jetes, se as n'kujtime  nuk mbetesh"

---

KUR NATA BJEN

Kur nata bjen

dhe gjumi nuk me merr 

endrrat treten larg, endrrat treten larg

te kerkojne ty

Kur  agimi  diten zbardh 

dhe prap ndjeje vetmi

 zemra shikon larg, zemra shikon larg

 por s'te gjene ty

Ti pa meshire shkele pragun tim

 dhe guxove krijove dashurine 

tash e braktise, e le ne gremine

Ere e lehte ne mua fryne,

 aromen tende sjelle 

e ti here me dukesh, here me zhdukesh 

si nje pranvere.

Kur loti yt shkelqen,

 mua dicka me thote

as hena s'me ndriqon, as dielli s'me rrezon

 se ti s'kthehesh dot 

--- 

Dikur te therisja me nje emer tjeter 

Dikur te therisja me nje emer tjeter.

Ne peshperitje te shkujdesuna u tretnim 

Endrrat qe i rrefenim njeri tjetrit

Neteve te vona ende pa fjetur 

Nen drite e henes, ende pa aguar

humbisnim shpesh ne nje rruge te vjeter

krekoseshe si femije i lazdruar 

sa here te therrisja me ate emer tjeter 

Dikur te therisja me ate emer tjeter

emer qe te sjellte ndjesi

Por, me s'te theras se ke nje tjeter

tash, te kujtoj veq me ate emer te vjeter  

---

Riga 

Ne Rige rigon shi 

une dhe ombrella ime e prishur strukemi nen cati

e mbi kupol maca e zeze skulptur   vezhgon njerzit me kersheri 

Ne Rige urat e vogla jane to bekuara

me dry hekuri, me qelsin e humbur ne lum,

 i gdhendur me fjalet "Pergjithmone"

nje kujtim nga ata qe duhen shume 

Ne Rige, dita fillon me ecje prane Daugavas* 

dhe ne parqet me skulptura dhe fontana

qe u freskojne kalimtareve jeten

e ne rrugen e luleve syte gjithmon u mbeten 

Ne Rige, nata eshte e ndritshme

perplote ngjyra te zhurmes e qetesise

e mamerlleku te zgjon e te thote:

 miremengjesi,

 mireseerdhe ne Rige 

-----

DIKU LARG

Varg perplot njerez

Me shpresa te humbura

Det i madh mbushur me lot

Me kujtime te lagura ne gjak

Nje ofshame ne heshtje

Nje pershendetje plot mall

Rruge te gjata, jete ne harrim

Nje udhetar i verber tretet

 diku larg atdheut tim.

---- 

LUMI

Lumi i qytetit tim, është valë-valë

aty duket edhe ndonjë pulëbardhë 

Lulja buzë tij heziton gurët në thellësi

ura mbi të është vet histori.

Lumi ecën qetas në shtratin e tij,

E në mua bredhin kujtimet

Sikur flutrat pas luleve të padukshme

----

DIMRI

Fjolla bore, në heshtje mbulojnë ngrohtësin.

Rënkime zogjësh dëgjohen në pullazin tim

Fjollat shkrihen në lojën e fëmijëve të qeshur në mashtrim

Acari tinëzisht s'kuq faqet, ia dridh trupin. E lotët mbesin të ngrirë në sytë e qytetit tim

A, është bukuri me të vërtetë? apo thjesht siç thotë Migjeni: "Bukuria që vret" 

--- 

Kënga jonë

Nuk dridhet para stuhisë së kohës. 

Krahët e saj furishëm depërtojnë,

thellë diku në shqisat e melankolisë

Por, nuk mbetet aty, fluturon drejtë kaltërsisë.

Ajo u jep dritë, syve tanë të lodhur

ndriçon rrugën e ardhëmërisë. 

M'plakjen e debon dhe qesh me të, 

ashtu si i qesh vdekja jetës.

Kënga jonë nuk hesht

Det i trazuar në zemrën

e çdo shqiptari.

vuajtjet ikin prej saj,

si ikën i gjalli prej varri.

Kënga jonë, shkëlqim lotësh në sytë e lokës

 shëron plagë, shuan malle

tingulli i saj pajton rrënjët e thata

E shqipja rritet, s'bashku me ritmin e saj.

Kënga jonë, këngë mbi këngë 

legjendë e paharruar

Edhe zogjtë prej zilisë

vdesin duke kënduar

Le të shkrihet bota në zjarrin e saj

Se ajo, nuk është fëmijë i gjetur,

në luginat e pikëllimit.

Në harres ka mbet gjithçka. 

Por, jo kënga jonë.

Ajo është shqipe mali, që kreshtove fluturon

Jehonë e saj, zgjon eshtrat e kalbura në varre 

vallëzojnë s'bashku vallen

vallen e të parëve.

--- 

LAGËSHTI HYJNORE

Mos rri e vetmuar në këtë natë 

Ngushllim mos kërko në vetmi. 

Buzët e tua antike, mua falmi 

Mos i le të thahen pa lagështi. 

Pse, rri e hutuar dhe fsheh ndjenjat? 

Kur ato në zemër të pëshperisín diçka

të lusin dhe mezi s'presin, e të thotë: 

Një puthje, një puthje, hej bre veq një

 Ti hesht dhe tenton t'i ndalësh, por... rëmbehen, behen qull.

Buzët e tharra shekullore

 që kërkuan lagështin! 

 lagështin hyjnore!

----- 

PULËBARDHA IME SHTEKTON

Pulëbardha ime shtekton, drejtë largësive qielli luan dhe qesh me të 

largohet në pafundësi

zhduket në shikimin tim

 Rrapllima e krahëve të saj, tregon lamtumirën e fundit. 

Mbarimin e fillimit të një miqësie.

Pulëbardha ime rënkon n'fluturim 

Unë dhe qielli e kuptojmë. 

Shkon në viset, ku mund të gjej

ngushllimin e asaj miqësie 

që e shkrumua në lulëzim.

Edhe nata dënesë në lotin e saj

 Edhe ajo e kupton largimin

Pulëbardha la tokën time të shkretë 

vyshku gjelbrimin e gjethëve të zemrës, 

Por malli nuk shuhet, dhe pret,

kthimin e pulëbardhës në folen time

---

I Rashë Udhës së 'Shtirë

I rashë udhës së 'shtirë,

k'nej kush s'i kish ra;

u nala, menova,

 hapin e parë e l'shova.

I rashë udhës së 'shtirë,

 k'nej s'ja sheh fërkemt kujt

 çka u ba, u ba...

Zoti m'paftë e m'rujtë.

Udhës së 'shtirë i rashë

Fshshsh... era n'ballë m'u ul,

Qela sytë, e pashë 

"Udha m'kish ba burrë"

Museums - Form of Culture Representation

"Museums exist in order to acquire, safeguard, conserve, and display objects, artifacts, and works of arts of various kinds.”  Peter Vergo 1993

What are museums?

Museums are expressive (ideological) institutions rather than interpretive (scientific) ones. Even those who reject the possibility of non-ideological knowledge would recognize, however, that the expressiveness of a 'scientific' institution is at least in part a function of its interpretive practice or of its claim to such practice: a relationship that is also contentious throughout the academic world including biological and social and cultural anthropology.[1]

 Ethnographic museums have had to address themselves in a concerted fashion to the problems of representation. Museums curators are no longer automatically perceived as the unassailable keepers of knowledge, museums are no longer simply received as spaces promoting knowledge and enlightenment, the automatic resting place for historic and culturally important ethnographic objects.

                                          Ethnological Museum, Pristina

Two significant critiques of museums have recently been advanced. Both take a constructionist view of representation. The first uses the insights from semiotics and the manner  in which language constructs and conveys meaning to analyze the diversity of ways in which exhibition  create representations of other cultures.[2]

The second critique forefronts questions of discourse and power to interrogate the historical nature of museums and collecting. It argues that there is a link between the rise of ethnographic museums and the expansion of western nations. by exploring the link between knowledge of other cultures and the imperial nations, this critique considers representation in the light of the politics of exhibiting.  But we must also ask: is this definition essential or historical? Does its interpretation vary over time? On one hand the definition of museums signified ‘a mythological setting inhabited by the nine goddesses of poetry, music and the liberal arts’, namely places where the muses dwell’(Findlen,, 1989) referred to the library at Alexandria,  to a public site devoted to scholarship and research. So this early classical etymology allows for the museum’s potential for expansiveness. Museums could therefore reconcile curiosity and scholarship, private and public domains, the whimsical and the ordered, (1989). In the sixteenth and seventeenth centuries an alternative and varied terminology was accorded to contemporary” museums” [3]

 

Museums in Kosovo: A First Post-War Assessment

Like Bosnia, Croatia and other republics and regions of the former Yugoslavia, Kosovo had its own general museum, called the Kosovo Museum (Muzeu i Kosoves) the museum is housed in a 19th-century building in the old city center of Prishtina that until 1912 had served as the seat of the Ottoman provincial government. Founded in 1949, the Kosovo Museum has departments of archaeology, ethnography, and natural science, to which a department for the study of the National Liberation Struggle was added in 1959. It has sponsored archaeological excavations and other scientific work; since 1956 it has published an annual journal called_”Buletin i Muzeut i Kosoves”(Kosovo;s museum bulletin) [4]

A museum that was destroyed in the recent war was the Memorial Museum of the League of Prizren (Muzeu Memorial i Lidhjes së Prizrenit), burned down by Serbian police using shoulder-launched incendiary projectiles on 28 March 1999.

In addition to the Kosovo Museum, there are also smaller local museums in Peja, Mitrovica, Gjakova and Prizren. In their form of organization and content, most of these follow the same general pattern as local museums in other parts of the former Yugoslavia. Established after the second world war as museums of the National Liberation Struggle, they subsequently acquired bodies of other materials, including archaeological artifacts collected from the vicinity, as well as ethnographic and folklore items and natural science collections.

                 The local and regional museums in Kosovo are:

·         The Municipal Museum in Mitrovica housed in the restored 18th-century hamam (Turkish baths) of Zenel Bey, this museum has the second-largest archaeological
collection after the Kosovo Museum, as well as more modest ethnographic and natural history sections and the requisite World War II memorabilia.

·         The Regional Museum in Gjakova housed in a restored 19th-century Ottoman mansion (Konak of Niyazi Halil Ismail Bey), it is a general museum with a small ethnographic and archaeological collection and mementos of World War II.

·         The Regional Archaeological Museum in Prizren. Also housed in an
old Ottoman building, it has a collection of artefacts from archaeological excavations at Romaja and other sites in the Prizren area.

·         The Memorial Museum in Peja. is now in the 19th-century Konak of Mehmed  Tahir Bey, a restored Ottoman mansion that was formerly used as the municipal public library.

             Other, more specialized museums are:

·         The Memorial Museum of the League of Prizren -- the Ottoman-era building
where the League held its meetings in 1878, with documents and
artifacts connected with the League and with leading figures of
the 19th-century Albanian national movement.

·         The Museum of Oriental Manuscripts in Prizren -- housed in the
16th-century Sinan Pasha mosque and displaying treasures of
Prizren's Gazi Mehmed Pasha Library (founded before 1588)
and other mosque libraries.

·         The Minerals and Crystals Collection of the Trepca Mines at Stari Trg.

·         The Museum of Medieval Mining at Kishnica. [5]

Exhibitions

Exhibitions should not be evaluated in terms of fidelity or sensitivity to their themes but in terms of their effects on contemporary contests around identity and power. Rephrased to allow evaluation in both respects, this bland view is unexceptionable yet it does little to help curators strike an appropriate balance or critics to judge fairly what they have done. How accurately a display represents its chosen subject is almost always a matter for experts, while how well it is done with regard to audience response - beyond possibly uncritical approval on one hand and hostility on the other - is usually a subjective matter.

 Exhibitions should reinterpret the otherwise anonymous creators or bearers of cultures as individuals and active social subjects, and should give an impression of the dynamics of the cultures represented. However, limitations of available material and (especially) of documentation mean it is often difficult to support a new interpretation of cultural phenomena with collections acquired by ethnographers or others working within an earlier paradigm. Materials unsuitable for one purpose may still, however, be useful for another; there are many ways, for example, to convey sensitively and strikingly the complexity and achievements of other societies, or the interdependence of exhibited and exhibiting cultures, especially in relation to the latter's museum subculture. [6]

Photography and Memorialization

Since the emergence of our species, human beings have engaged in ritual action and aesthetic undertakings to honor those who have died.  For all the dramatic cross cultural variation in mortuary and memorial practices, human societies the world over share an intense preoccupation with the management of relations between the living and the dead, and in various ways organize and reproduce social collectivities (from families to nation-states) through memorial undertakings.  Mortuary and memorial practices are invariably central to the constitution of relations of power and authority; in democratic and advanced industrial societies, the precise forms and terms under which the dead--especially victims of war, genocide, terrorism or atrocities—are memorialized are subject to intense political contestation. [7]

In his classic 1936 essay, "The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction", Walter Benjamin suggests that in some instances, the older cult value of the image is retained in photographs of the dead. Memorial practices the world over have deployed photographic images and photographic practices in a great variety of ways.

One of the latest exhibitions of photography and memoralization in Kosovo occurred in post war period, when the people who lost their family members exposed the photographs of the missing persons  [8]

The association “The Mothers’ calls” (Thirrjet e Nenave) has continued to put in front of parliament building the photos of missing persons before the start of dialogue between Pristine-Belgrade.

Photography and Memorialization; in a sign of protest for the missing persons during the war, hundred of photography are exhibited in front of Kosovo parliament building in Prishtina. Photo: F. Rr

How are objects acquired?

Many of the objects in the Museum were used in daily life; for example, the biggest single group of objects is the collection of stone tools. Everyday objects are not necessarily precious or valuable in monetary terms, and they would probably have been thrown away if they had not been collected. Their value is in demonstrating how people lived and thought in different cultures. Their original owners were often happy to give or sell the object to an interested collector. In the earliest years of anthropology, words and things were treated as objects to be collected: the Linnaean concept of material objects as natural history specimens parallels the folklorist's notion of narrative plots as collectible, map able, comparable things (Chapman 1985; Stith Thompson 1965). Boas, early on, considered them to be 'pre-existing' attributes of culture (Jacknis 1985), somehow pure because they seemed to him less influenced by the ethnographic observer than other aspects of culture. Museums and folklore journals built up their independent collections for 'later study'.

Yet this notion of putting words and things in museums and archives as though they are discrete, unmediated, objective artifacts is one that continues to be contentious. Rosaldo has been critical of the ways some historians equate oral testimony with archival records that can be stored for eventual use. He argues that oral history has only one purpose - reconstitution of the past, not collection for its own sake, that oral traditions are texts to be heard, not documents to be stored. [9]

 Anthropological writing about the social life of things still seems less self-conscious than writing about words, possibly because words have come under the deconstructive eye of linguistics while objects remain a relatively unanalyzed common-sense category of western culture. Critical attention to objects, though, is opening up parallel discussions about how we constitute material culture (Tilley 1990). Analyses of the ways 'things' are embedded in social relations (Appardurai 1986), or of how objects become commodities (Kopytoff 1986, Dominguez 1988) help to revise perspectives about what constitutes an object in the first place. A notion underlying much of museum practice, that objects in museums are frozen in time and are primarily evidence of the past, is not universally shared (cf. Fenton 1966). In many non-western cultures they are understood to be not inert things, but to have life histories that do not stop when they enter museums (Kopytoff 1986; Zolbrod 1987).

Cultural destruction In Kosovo

The following is the section of the report of our Kosovo Cultural Heritage Survey dealing with museums in Kosovo conducted in October 1999, with support from the Packard Humanities Institute, as an initial, independent post-war assessment of the state of architectural heritage and cultural institutions in Kosovo. The findings of the survey are being shared with NGOs and international bodies, such as ICOM and the
Council of Europe, with a view to promoting assistance projects for cultural heritage in Kosovo. Information collected by the survey in Kosovo concerning possible violations of international law on the protection of cultural and religious heritage is also being forwarded to the Office of the Prosecutor of the ICTY. [10]

 One of the most important Archeological Kosovo figure “Hyjnesha në fron”, has been taken back from Belgrade into the museum of Kosovo by the head of the mission Michael Stainer, on 3 june 2002. This antique figure was stolen by Serbian authorities during the war in Kosovo.  

The Hague tribunal indicted Slobodan Milosevic and five other senior Serbian and Yugoslav officials with "criminal responsibility for violations of the laws or customs of war." The tribunal's statute says this includes "seizure of, destruction, or willful damage done to institutions dedicated to religion, charity, and education, the arts and sciences, historic monuments, and works of art and science."

During an assessment survey made in October 1999 in five of these museums (the Kosovo Museum, the regional museums in Peja and Gjakova, the Museum of the League of Prizren, and the Museum of Oriental Manuscripts in Prizren) The only museum that was totally destroyed was the Memorial Museum of the League of Prizren (Muzeu Memorial i Lidhjes se Prizrenit), burned down by Serb police using shoulder-launched incendiary projectiles on 28 March 1999.

Other museum collections in Kosovo have also been despoiled, not by acts of deliberate destruction but by appropriation. By order of the Serbian Ministry of Culture, the most valuable prehistoric, Classical and medieval archaeological artefacts from three important museum collections in Kosovo -- the Museum of Kosovo, the Municipal Museum in Mitrovica and the Regional Archaeological Museum in Prizren -- were removed to Belgrade at the beginning of 1999, ostensibly for an exhibition. From the Neolithic to the Early Middle Ages, opened at the Gallery of the Serbian Academy of Sciences and Arts (SANU) on March 24, the day NATO launched its air war. A glossy 747-page catalogue of the exhibition, with illustrations of 424 of the items taken from Kosovo, was published during the war by SANU. It's a safe bet that none of these items (which include artifacts of Kosovo's Dardanian/Illyrian and prehistoric cultures, held by modern Kosovars to be the roots of their own civilization), will ever be returned to their rightful owners, the museums in Kosovo.

“The collection of the Museum of Oriental Manuscripts is still on display in the Sinan Pasha mosque in Islamic sacral art, including both art objects and manuscripts, suffered large-scale devastation during the war, as more than 200 mosques -- comprising 1/3 of the 607 Muslim houses of worship in Kosovo -- were destroyed or seriously damaged by Serbian forces as part of "ethnic cleansing" operations carried out between May 1998 and June 1999”[11].

Library of Hadum Suleiman Efendi in Gjakova , founded 1595; the building dates from 1733, held a collection of ca. 200 manuscript codices and 1,300 rare books in Ottoman Turkish, Arabic, Persian, and Aljamiado (Albanian in Arabic script), as well as the regional archives of the Islamic Community dating back to the 17th century. The library was burned by Serbian police and paramilitaries on March 27-28, 1999. [12]

Conclusion

On of the most important cultural institution of one country are museums. Its multi functional role indicates and represents culture of a particular period. The objects presented in museums should be preserved to revitalize their cultural representation toward the world audience and the importance of cultural heritage in order that its influence will reflect in the policy of cultural identity.

The new dimension of the work in cultural heritage should be focused in restoration and new projects to enrich the cultural values. The museums in Kosovo have faced war destruction. Lot of monuments and objects have been destroyed and stolen and at present time they are placed in another place as representation of another culture. Also in the post war period several new exhibition have presented the destruction in the past times, damaged objects, photography, clothes etc.

 The only hope of museums in Kosovo is stimulus for new incentives in restoration of antique, traditional and art objects Organization of festivals and exhibitions in historical centers, castles or in other places. Also on of the most important issue is managing the folkloric heritage values through sophisticated multimedia devices such as CD, cassettes, video camera, photography etc in order to try representing all the sides of national cultural values.

Author:

Fazli Rrezja

Ma in Journalism

---

[1] Haraway 1989, Reynolds 1991, Clifford/  Durrans, Brian “Museums and selective criticism”  http://pittweb.prm.ox.ac.uk/Kent/musantob/thobrep2.html  

[2] Hall Stuart,  Representation, “Cultural Representation and signifying practices” 1997,  The Poetics and the politics of exhibiting other cultures, Lidchi Henrietta,  chapter  three, pg 151 http://pages.ucsd.edu/~bgoldfarb/cocu108/data/texts/Lidchi.pdf

[3]Ibid

[4] Riedlmayer, Andras “Kosovo Cultural Heritage Survey”, Harvard University, February 2000.  http://www.bosnia.org.uk/bosrep/marjune00/museums.cfm

[5] Rizvanolli, Masar “The league of Prizren (Lidhja e Prizrenit), 1878-1881” (Arkivi i Kosoves, Muzeu i Kosoves 1978. 39 + 37 pp)

[6] Cruikshank, Julie “Representation, and Meaning”. The article first appeared in 1992, in Anthropology Today 8 (3): 5 - 9.

http://pittweb.prm.ox.ac.uk/Kent/musantob/thobrep1.html

[7] Schattschneider, Ellen Photography and Memorialization: Washington, DC

by, Department of Anthropology

http://www.brandeis.edu/programs/culturalproduction/memorialphotography.html

[8] Data taken from http://www.thirrjetenenave.org/shqip/index.php

[9] Blackwood, Beatrice ‘The Origin and Development of the Pitt Rivers Museum’, Occasional Papers on Technology, no 11 (1970), Pitt Rivers Museum

http://www.prm.ox.ac.uk/acquisition.htm

[10] Riedlmayer, Andras “Cultural destruction”, Harvard University, February  2000 http://www.aidainternational.nl/informatie%20organisatie/essays/balkan/Cultural%20Destruction.html    

[11] András Riedlmayer Kosovo Cultural Heritage Survey, Harvard University, March - June 2000

http://www.bosnia.org.uk/bosrep/report_format.cfm?articleid=2887&reportid=129

[12]  Prof. Bajgora, Sabri (The Faculty of Islamic Studies in Prishtina).

      http://archnet.org/library/webpages/kosovo/andras/

Reforms & University

REFORMS AND A CUP OF COFFE IN THE UNIVERSITY OF PRISHTINA

Being trapped in the irony of the massive row of students waiting in the buffet to capture a table and to sit may be for a whole day, Bedri Berisha, student of English and political science departments said “One coffee before the lectures became routine. If the professors will not show up, probably we will continue to have more cups of coffee”.

There are no better places inside this institution, where they can feel more comfort. They spend hours waiting for professors to come and attend as they say “any of these old fashioned lectures”.
Describing the atmosphere in the corridors and buffet of faculties, he added that it’s astonishing to see huge waste of time of students, who are the victims inside this process that doesn’t understand the modern reforms.

University of Pishtina, is the most important institution of higher education in Kosova which involves more than 20,000 students. If these reforms face obstacles constantly than the implementation itself tend to become waste process.

The implementation of reforms in the University of Prishtina are developing slowly by facing constant obstacles, students’ waste of time is the only issue which is moving rapidly and tends to become part of these reforms.
University of Prishtina, in order to receive an endorsement that meets requirements set down in the Bologna Agreement on European Higher Education Area, an agreement to promote the integration, it needs to have successfully implemented educational reforms.

The classrooms are almost every time empty while the buffet is full of students who find this place much more interesting than any other place within the University.
One of the most value elements of our academic institution could have been the images of activities in the first sight of every individual. Unfortunately, every day we see images of students who wonder around, wasting time, because there’s nothing interesting to attract or to engage them in modern studies. This looks like as they are a sort of “The club of American post-war patriots”, Bedri said.

The styles of classrooms have not changed for decades in the sense of providing creative lessons. The only reforms successfully accomplished are new windows, doors and new faces of students that seem to come here for sightseeing. The color of walls is not different from that of the hospitals corridors and the fear is also the same when you happen to see students waiting in front of the professors’ office in order to have an exam. Not a surgical operation!

“This kind of frustration happens very often among the students. I can’t understand this kind of creative methodology of our professors”, said Bedri, after he returned to his flat on the late afternoon. At least he hopes to get some reading lists from their lecturers, so, he can make the study research by himself. He said that he would be satisfied if he can reach and ask his lecturer about any kind of information regarding to the subjects, because most of time the lecturers are not in their working place the University, where they belong. Today he came back from the University with the hope that one day he will meet the professor who was supposed to sign an exam form but haven’t conducted it for three weeks because of unspecified reasons

“They became supermen. They have at least five jobs at the same time. The University is less prior place for them. The reforms should be changed by the people who are involved in Teaching and in Education Institutions. There is only one projector quite old regarding to modern technology. And if it happens to have classes with the help of this equipment in order to present the lectures, they lose at least half of the lecture’s time just to make it function,” he added.

“I’m trying to escape from this reality. I think that it is the University’s responsibility to replace such images with different lectures and exams method, modern classrooms and computers rooms where student can have an access to study and explore more on science knowledge”, he said. “Time consuming in these environment can happen if the University authorities establish a coffee machines in every corner, so, it will prevent a huge crowd of students who eagerly wait in faculties buffet “.

Mr. Berisha wakes up every morning at ten o’clock in the morning and than goes to University, where he can meet friends and sometimes of course attend the lectures. He often comes back at his rented flat saying to his roommates that today he had five coffees and a nice time in faculty.